Het boeiende van mensen

Op een maandagavond zouden we vertrekken naar het langverwachte congres in Arequipa. Samen met een zestal oudere clënten en de directeur van Nuevo Amanecer, Juan Carlos, namen Rein, Marij en ik omstreeks acht uur 's avonds de bus in de hoofdterminal van Cusco. Het beloofde een rit te worden van 10 uur en we waren best blij met de gulle beenruimte en functionerende tv. Die laatste vreugde was geen lang leven beschoren, eenmaal duidelijk werd dat we Resident Evil I en volgende in de maag gesplitst zouden krijgen. Voorzien als we waren hadden we gelukkig oordopjes mee, zodat we het gekrijs van de zombies en stervenden konden dempen en een goed boek konden lezen. Toen we even later ook nog onze nachtklep bovenhaalden, konden we afgeschermd van de buitenwereld aan onze slaap beginnen, nu en dan gekweld door de koude vlagen van de immer draaiende airco.
Wanneer we de volgende dag rond 6u 's morgens Arequipa binnenreden beseften we dat onze slaappogingen tevergeefs waren geweest en we hoopten op een laatste dutje in ons hotel. Voor we nog wat rust zouden kunnen inhalen moesten we echter even langs Nuevo Amanacer in Arequipa, het zustercentrum van onze metgezellen uit Cusco. Zoals we vreesden ging het om een Peruaanse 'even' en ettelijke nutteloze uren begonnen voorbij te tikken. Ik raakte aan de praat met Juan Carlos, de directeur van Cusco, die me wist te boeien met zijn uitgebreide ervaringsdeskundigheid. Net zoals hun zustercentrum, waar we op dat moment onze tijd verdeden, is hun Nuevo Amanecer een therapeutische gemeenschap (TG). In een TG kunnen drugsverslaafden gedurende een jaar en half, of langer, behandeld worden voor hun drugprobleem. De verslaafden worden meestal door hun familie naar het centrum gebracht en zijn verplicht te blijven. De TG's in Peru krijgen geen enkele subsidie van de staat en moeten zelf in hun inkomsten voorzien, waardoor ze volgens Juan Carlos niet de financiële luxe hebben om met vrijwillige opnames te werken. De regelmatige ontsnappingen worden zoveel mogelijk voorkomen door de sociale controle in de centra. Naast het verplichte minimum dat de TG's per maand van de patiënten vragen (75 euro), proberen ze zichzelf te behelpen door bijdragen los te weken van de plaatselijke bakker, slager, e.d. of doen ze een benefietactie in de wijk. Hoe dan ook kunnen ze zich geen professionele begeleiding veroorloven en zijn het de drugsverslaafden die het centrum doen draaien, samen met de directeur. Dit loopt uiteraard niet altijd van een leien dakje. Zo moest Juan Carlos de vorige Nuevo Amanecer in Cusco eerst grondig opkuisen en de zuipende cliënten buitenstampen, alvorens hij als nieuwe directeur met een werkbare groep van start kon gaan. Momenteel zijn er in Cusco ongeveer 30 drugsverslaafden, die hulp krijgen van een psychiater en een psychologe, die beide halftijds en vrijwillig hun diensten ter beschikking stellen... ook in België zijn er dergelijke centra, maar daar stopt dan ook elke mogelijke gelijkenis. Drugsverslaafden worden in België vrijwillig opgenomen en kunnen vertrekken wanneer ze willen, de overheid betaalt bijna 95% van hun opnamekosten en gemiddeld is er een hulpverlener per verslaafde...
Na verloop van tijd begon Juan Carlos wat af te drijven naar wilde verhalen over zijn eigen indrukwekkende drugsverleden, het ene al gestoorder als het andere, maar gelukkig bleek ons zinloze bezoek stilaan tot zijn einde te komen. Onze hoop op een extra dutje hadden we al lang opgeborgen en we waren al blij dat we omstreeks half negen tenslotte toch vertrokken naar het hotel, samen met de deelnemers van Arequipa.
Het hotel bleek een bezinningscentrum te zijn iets buiten de stad, waar we onze kamers kregen toegewezen en toch een uurtje hadden voor de eerste seminaries zouden beginnen. Een half uur later werd er echter al op onze deur geklopt voor de eerste activiteiten. We namen plaats in een grote kring stoelen en al gauw bleek dat dit niet het doordeweekse seminarie zou worden waarvan een Belgisch congres bol staat. We waren grofweg met een 65-tal geïnteresseerden, die allen zeer doordeweeks gekleed waren. Geen prof in kostuum vooraan, geen wetenschappelijke monologen, geen hoorcollege, geen blitse presentaties en experten. De voorzitter van het Peruaans netwerk van TG's, Ricardo, verwelkomde ons allen, gekleed in een kleurig blauwe sportbroek, een blauwe t-shirt zonder mouwen en blauwe sportschoenen. Hij was twee koppen kleiner dan mij, maar wist dit volledig te compenseren met zijn brede bovenlichaam en gespierde armen. Ware het niet zijn fysieke verschijning, dan was het wel zijn charisma en energie waarmee hij vanaf zijn eerste woord de zaal wist te vullen. Ricardo's warme welkom maakte al direct indruk, maar voor we daarover konden meimeren begonnen we zowaar met groepsdynamische spelletjes om elkaar beter te leren kennen... een congres in België dat zo begint moet nog uitgevonden worden. Licht overdonderd probeerden we zo goed mogelijk mee te doen, mits hier en daar wat extra uitleg van onze buur als ons Spaans het even liet afweten. De interactie was totaal en we kregen geen seconde tijd om aan onze vermoeidheid te denken, ik denk dat we er zelfs wat in slaagden onze Europese stijfheid af te schudden, of toch op zijn minst te verdoezelen.
Na het middageten was er een officiëlere welkomstceremonie, waarna we tijd kregen tot het avondeten om het centrum van Arequipa te bezoeken. Het prachtige klooster wist ons best te boeien, maar ik voelde de korte nacht meer dan tijdens de intensieve voormiddag. Op de planning voor 's avonds stond er een seminarie over de gevaren van tabak en we waren tevreden dat het niet meer te actief zou worden, we zouden ons dan toch nog comfortabel kunnen installeren en passief kunnen luisteren naar wat er verteld werd. De Peruanen hadden dit blijkbaar niet zo begrepen en vuurden onophoudelijk vragen, bekentenissen en verhalen af.. zelfs een alledaagse presentatie kon de vergelijking niet doorstaan met wat wij kenden..
Het einde van de dag was welgekomen en ons bed bleek even gastvrij als de warme Peruanen. Deze eerste dag had al onze verwachtingen al overtroffen en had vooral heel wat gewoontes en gebruiken op de helling gezet. Waar in België de powerpoint een onmisbaar attribuut is en een groot stuk van het verhaal en de kwaliteit bepaalt, zijn het hier de mensen die het talent bepalen, hun woorden die je meeslepen en hun interactie die je boeit.. dingen waar het unief nooit cursussen voor heeft geschreven..