Cuscurama I : openbaar Peru

Wonende in Cusco verplaatsen wij ons voornamelijk te voet. Zoals ik wel al eens vermeld heb heeft een voetganger hier minder rechten dan een zwerfhond en de straat oversteken vereist vaak een koelbloedige assertiviteit. Het verkeer in Cusco bestaat voor 95% uit taxi's en hun overmacht drijft velen tot almachtsfantasieën. Taxi's stoppen voor niets, niet voor voetgangers, niet voor straathonden, niet voor oude vrouwtjes, niet voor bussen en zeker niet voor elkaar. Als er iemand op hun weg komt minderen ze pas vaart wanneer ze tot op een meter afstand genaderd zijn en hun inschattingsvermogen zegt dat de kans op een botsing groot is. Naast deze almachtsneiging zijn ze ook lichtgeraakt en verwend, elke obstructie, reëel of potentieel, wordt op getoeter onthaald. Tot slot lijkt het alsof die toeter ook ongekende krachten zou kunnen hebben, want zelfs in een file of voor een rood licht wordt hij zelden onberoerd gelaten. Buiten deze meer irritante aspecten van de taxigemeenschap blijft het natuurlijk wel zo dat hun diensten spotgoedkoop zijn, overdag vragen ze 2,5 sol (0,55 €) en 's avonds 3 (0,7 €). Toch overwogen we al meerdere malen zelf een toeter aan te schaffen om hun schreeuwerigheid van antwoord te kunnen zijn.
Eenmaal je routine in Cusco zijn vaste vorm aanneemt heb je transport nodig om je dagelijkse afstanden af te leggen. De taxi's, die naar je toeteren vanaf de fractie dat je stil staat op de stoep omdat ze denken dat je hen nodig hebt, laten we zoveel mogelijk links liggen. Hun monopolie is te doorbreken mits je op zoek gaat naar het openbare vervoer in Peru.. en zoeken moet je. Buiten het absolute centrum rijden er ontelbare bussen en camionetjes rond die je naar de meest afgelegen plaatsen kunnen brengen.. als je weet welk traject ze afleggen. Haltes worden aangegeven door een bord, buskotjes zijn even zeldzaam als het gebruik van pinkers en een uurregeling is onbestaande. Bussen stoppen aan een halte, een jongen trekt de schuifdeur open en begint monotoon en in een ijltempo alle haltes af te roepen waar gestopt wordt. Zelden duidelijk verstaanbaar voor een buitenlander vraag je gewoon aan de jongen of hij stopt waar je moet zijn, je stapt op terwijl hij je aanspoort om op te stappen ("sube, sube, sube,..") en op de bus betaal je hem 0.60 Solcent (0.15 €). Elke bus lijkt zonder uitzondering een afdanker van een welvarender Westers land, zetels tonen hun voering, beenruimtes zijn standaard te klein voor mijn grootte, de lichtgevende functies van het dashboard hebben de geest gegeven en automatische deuren lijken een ver toekomstbeeld. Op gezette locaties springt de roepjongen plots uit de bus iets voor de halte, en spurt met een soort ponskaart in zijn hand tot aan een raampje waar zijn kaart wordt afgestempeld, waarna hij even gejaagd terugsprint en terstond in zijn deurgat haltes begint te scanderen.
Naast deze bussen, waar ik mij zoveel mogelijk in verplaats omdat enkele zitplaatsen mijn beenlengte toch gunstig zijn, zijn er nog de collectivos. Deze camionetjes vormen een extra leger openbare transportmiddelen en naast de routes van de bussen leggen zij vaak nog iets grotere afstanden af, naar iets minder betekenende wijken en buurten. Ook vereist zo'n busje een iets hoger niveau van zelfrelativering en tolerantie. Zo'n minibusje wordt volgestouwd met bankjes, zodat er ongeveer vier rijen mensen in kunnen. Als in de bussen mijn benen te lang zijn, dan moet ik in de colectivos mijn voeten buiten steken, zelfs Peruanen passen er maar juist in.. eenmaal de zitplaatsen vol zijn moeten de mensen met gebogen hoofd (in mijn geval gebogen rug) recht staan en de roepjongen lijkt zijn inschattingen te baseren op zijn eigen lichaamsgrootte, want een colectivo is zelden vol.. als je in een volle bus het tonijn-in-een-blik-gevoel benaderd, dan slaagt een colectivo erin tonijnen in een vingerhoedje te proppen.. fysiek contact met medereizigers is de norm en voor iemand die standaard anderhalve kop groter is dan de Peruaan zijn het benauwde toestanden, een agorafoob zou er claustrofobisch van worden. Als je vanachter zit moet er meer dan eens vier man uitstappen om je te kunnen doorlaten, terwijl de roepjongen je ook nu onophoudelijk aanvuurt, maar deze keer om zijn busje te verlaten ("baja, baja, baja,.."). Het zal niet verbazen dat ik al een tijdje geen colectivos meer neem.. ik pas er gewoon niet in.
Ondanks het kluwen waar je in beland wanneer je je in het openbaar verkeer begeeft heeft het ook nu dat beetje stadsuitdaging. De verwarring waar je in meedraait houdt je attent, alsof het niet evident is dat je op je bestemming aankomt en je voorbereid moet zijn op elke onverwachte situatie... uit de bus stappen heeft steeds iets opluchtends, zeker als je de laatste kilometers omringd werd door jeugdige Peruaantjes die juist van school komen, zich gillend op elkaar duwen in het gangpad, op plaatsen kruipen waar een volwassene niet past en op een of andere manier ook nog hun boekentasje kwijt willen.. transcendentie is de enige uitweg op zo'n moment..